Algoritmaya Yakalanmamak İçin Yeni Bir Dil Doğdu: “Algospeak”

İnternetin ilk yıllarını hatırlayanlar bilir; MSN zamanlarında havalı görünmek için “Selam” yerine “Slm”, “Ne yapıyorsun” yerine “Nbr” yazardık. O zamanlar derdimiz tamamen hız ve ergenlik estetiğiydi. Ancak bugün internette yepyeni bir dil doğuyor ve bu sefer durum keyfi değil, tamamen bir hayatta kalma mücadelesi. Karşımızda insan yöneticiler değil, tek bir kelimenizle erişiminizi sıfırlayabilecek acımasız algoritmalar var.

Sosyal medya platformlarının sansür filtrelerini ve “shadowban” (gizli engel) mekanizmalarını aşmak için geliştirilen bu yeni şifreli dile “Algospeak” deniyor. Yani, algoritma dili.

“Ölmek” Yasak, “Yaşamamaya Başlamak” Serbest!

Özellikle TikTok ve Instagram Reels gibi platformlarda video üretiyorsanız, algoritmanın çok katı kuralları olduğunu bilirsiniz. “Ölüm, intihar, taciz, para, depresyon” gibi hassas kelimeleri videonuzda geçirdiğiniz ya da alt yazıya eklediğiniz an, algoritma videonuzu adeta dijital bir karantinaya alıyor ve kimseye göstermiyor.

Genç içerik üreticileri de çareyi kelimelerin etrafından dolaşmakta buldu. İşte Algospeak sözlüğünden en popüler örnekler:

• Unalive (Canlı olmayan / Yaşatmamak): “Ölmek” veya “öldürmek” (die/kill) kelimeleri yasak olduğu için, gençler artık videolarında “Dün izlediğim filmde ana karakter ‘unalive’ oldu” diyor.
• Seggs veya Spice: Malum hassas kelime yerine kullanılan, kulağa masum gelen alternatifler.
• Le Dollar Bean: “Lesbian” kelimesinin TikTok’un otomatik alt yazı okuma sistemini kandırmak için kullanılan fonetik hali.

• Accountant (Muhasebeci): Sosyal medyada OnlyFans gibi platformlardan gelir elde edenlerin, mesleklerini algoritmadan gizlemek için kullandıkları ortak paravan meslek.

Emojilerin Gizli Ajanlığa Soyunması

Algospeak sadece kelimelerle sınırlı değil. Emojiler de artık ilk yardımdan çok uzakta, bambaşka misyonlar üstleniyor. Bir videonun altında sürekli görüyorsanız, bilin ki orada kovid veya aşı konuşuluyordur. Eğer 🌽 (mısır) emojisi görüyorsanız, kelimenin İngilizce okunuşundaki benzerlikten dolayı müstehcen içerik kastediliyordur.

Yapay zeka milyarlarca dolarlık yatırımlarla insan gibi düşünmeye çalışırken, insanoğlu yapay zekayı delirtmek için 19. yüzyılın şifreli haberleşme yöntemlerine geri dönmüş durumda.

Algoritma bizi gözetliyor ama Türkçe argoyu henüz tam çözemedi…

Küresel çapta “Algospeak” bu kadar İngilizce odaklı ilerlerken, bizim içerik üreticilerinin işi biraz daha kolay. Türkçenin kıvrak zekası, mecazları ve kelime oyunları karşısında Silikon Vadisi’nin yapay zekası henüz tam olarak ne yapacağını bilemiyor. Bizde sansürden kaçmak için kelimeyi değiştirmeye gerek yok; bir kelimeyi 15 farklı ironik tonda söyleyebilen bir milletiz sonuçta.

Kapitalizmin Yarattığı “Yeni Nesil Distopya”

İşin geyik kısmı bir yana, uzmanlar bu durumu “dijital bir distopya” olarak nitelendiriyor. İfade özgürlüğünün, dev teknoloji şirketlerinin yazdığı kod satırlarına takılmaması için genç nesil kendi dilini sıfırdan inşa ediyor.

Günün sonunda, gelecekte torunlarımızla konuşurken “Evladım dün sokakta yürürken az kalsın araba çarpıyordu, ‘unalive’ olacaktım” dersek şaşırmayın. Çünkü algoritmalar bizi sadece izlemiyor, artık nasıl konuşmamız gerektiğini de dikte ediyor.