POPÜLER GEYİKLER

Türkçeden Başka Dile Çevrilmesi İmkansız Olan 10 Duygu Durumu

Bazı duygular vardır ki, sayfalarca anlatsanız da bir yabancıya o tam hissi veremezsiniz; çünkü o hissi yaşamak için bu topraklarda nefes almış olmak gerekir.

İşte başka dillere çevrilmeye çalışıldığında anlamını yitiren, sadece bize has 10 duygu durumu:

1. Gönül Koymak

Birine kırılmaktan daha fazlasıdır; içinde sevgi, beklenti ve sitem barındırır. “Kırıldım” diyebilirsiniz ama “gönül koydum” dediğinizde, karşıdaki kişinin sizin hayatınızdaki o özel yerini (gönlünüzü) sarsmış olduğunu anlatırsınız. İngilizceye “to be offended” diye çevrilir ama o derin sızıyı karşılamaz.

2. Eyvallah

Bu sadece bir kelime değil, bir yaşam felsefesidir. Teşekkür ederim, kabul ediyorum, hoş gelmiş, gitmek isteyene yolun açık olsun, ne gelirse baş üstüne… İçinde müthiş bir kabulleniş ve stoacı bir duruş barındırır. Tek bir kelimeyle koca bir paragrafı özetler.

3. Efkar

Hüzünden daha yoğun, dertten daha derin. Genellikle akşam saatlerinde gelir, insana uzaklara baktırır. “Melancholy” (melankoli) diyerek geçiştirilemeyecek kadar bizdendir; içinde biraz isyan, biraz da kabulleniş vardır.

4. Kıyamamak

Birini o kadar çok sevmek ki, ona gelebilecek en ufak bir zarara, yorgunluğa hatta üzüntüye bile dayanamamak. Bir annenin çocuğuna, bir aşığın sevgilisine hissettiği o korumacı şefkati “pity” (acımak) veya “cherish” (değer vermek) kelimeleri asla tam anlatamaz.

5. Canı Çekmek

Sadece acıkmak değil, o an bir şeyi fiziksel ve ruhsal olarak aşırı derecede arzulamaktır. Genelde yemekler için kullanılsa da bazen bir tatil, bir sarılma için de kullanılır. İngilizcedeki “craving” yakındır ama “can” (soul/life force) kelimesinin kattığı o yaşamsal derinlik yoktur.

6. Kolay Gelsin

Birinin bir işle uğraştığını gördüğünüzde söylenen o eşsiz nezaket cümlesi. “Good luck” deseniz şans dilemiş olursunuz, “Work hard” deseniz emir vermiş gibi durur. Bizdeki ise “Yükün hafiflesin, zahmetin azalsın” temennisidir.

7. Hüzün (Orhan Pamuk Tarzı)

Hüzün kelimesi Arapçadan gelse de, İstanbul ve Türkiye ile özdeşleşen kolektif bir duygu halidir. Tek bir kişinin üzüntüsü değil, bir şehrin, bir tarihin, bir halkın ortak paylaştığı o estetik ve onurlu kederdir.

8. Yakamoz

Tam olarak bir duygu olmasa da yaşattığı his benzersizdir. Ay ışığının denize düşen yansımasıdır. Birçok dilde bunu anlatmak için “moonlight on water” gibi uzun cümleler kurmak gerekirken, biz tek kelimeyle o anki tüm romantizmi ve huzuru özetleriz.

9. Ciğeri Yanmak

Büyük bir acı, kayıp veya hayal kırıklığı karşısında hissedilen o fiziksel sancı. Kalp kırıklığından (heartbreak) çok daha derin bir yerdedir; yaşamın merkezinden (ciğerden) gelen bir yanma hissidir.

10. Başgöz Etmek

Gençleri evlendirmek anlamında kullanılsa da, arkasında “Onları birbirine layık gördük, yuvalarını kurduk, sorumluluğumuzu yerine getirdik” huzuru vardır. Birini evlendirmekten çok daha duygusal ve toplumsal bir görev tamamlamayı ifade eder.